سنگ کلیه یک جسم سخت و سفت است که از مواد شیمیایی موجود در ادرار تشکیل می‌شود. مواد زائد زیادی به صورت نامحلول در ادرار وجود دارد. هنگامی که مواد زائد زیادی در مقدار کمی مایع وجود داشته باشد کریستال ها شروع به شکل گیری می‌کنند. این کریستال ها مواد دیگر را نیز جذب می‌کنند و به آنها متصل می‌شوند و یک جسم جامد را تشکیل می‌دهند که به مرور بزرگتر می‌شود مگر آنکه از طریق ادرار از بدن خارج شود. معمولا شیمیدان برتر بدن که کلیه نام دارد این مواد را از طریق ادرار دفع می‌کند. نوشیدن مقادیر زیادی آب این مواد را از بدن خارج می‌کند و از تشکیل سنگ جلوگیری می‌کند. پس از آنکه سنگ تشکیل شد ممکن است در کلیه باقی بماند یا از طریق مجرای ادرار وارد حالب می‌شود.

گاهی سنگهای کوچک بدون ایجاد درد زیاد از طریق ادرار از بدن خارج می‌شوند، اما سنگ هایی که حرکت نمی‌کنند ممکن است باعث برگشت ادرار به کلیه، حالب، مثانه، یا مجرای پیشاب شوند.متخصص ارولوژی در خصوص نحوه درمان سنگ تصمیم می گیرد. از طریق آزمایش خون و ادرار، سلامت کلیه ها مشخص می‌شود سپس، سلامت عمومی بدن، اندازه و محل قرارگرفتن سنگ بررسی می‌گردد. برای دریافت خدمات مشاوره یا رزرو نوبت از متخصصین در خصوص درمان و رفع سنگ کلیه می توانید با متخصص ارولوژی تماس حاصل فرمائید.

انواع سنگ کلیه


چهار نوع سنگ اصلی وجود دارد:

  • کلسیم اکسالات: متداول ترین سنگ کلیه است که در پی ترکیب شدن کلسیم با اکسالات در ادرار تشکیل می‌شود. مصرف ناکافی کلسیم و آب در کنار سایر عوامل میتواند به شکل گیری این سنگ ها بینجامد.
  • اوریک اسید: نوعی دیگر از سنگ های رایج کلیه است. میزان غلظت ترکیبات شیمیایی طبیعی که تحت عنوان پورین شناخته می‌شوند در غذاهایی مانند گوشت و صدف بسیار بالاست.
    مصرف زیاد پورین باعث تولید مونوسدیم اورات می‌شود که تحت برخی شرایط به تشکیل سنگهای کلیه می‌انجامد .
  • استراویت: این سنگها در دسته سنگهایی قرار دارند که در پی عفونت مجرای فوقانی ادرار تشکیل می‌شوند و رواج کمتری دارند.
  • سیستئین: این سنگها در دسته سنگهای نادراند.

علل


 بییش از 90 درصد افرادی که سنگ کلیه دارند دچار اختلالات شیمیایی در خون یا ادرار اند که زمینه را برای تشکیل سنگها مهیا  می‌کند. افرادی که به اندازه کافی آب یا سایر مایعات را مصرف نمیمصرفن بیشتر دچار سنگ کلیه می‌شوند. مصرف نکردن آب به میزان کافی باعث کاهش ادرار و در نتیجه افزایش غلظت آن می‌شود. هرچه میزان مصرف روزانه آب کمتر باشد احتمال به وجود آمدن سنگ کلیه در افراد بیشتر است.

علائم


بعضی سنگهای کلیه به بزرگی یک دانه شن اند و بعضی دیگر به اندازه یک سنگریزه اند. تعداد اندکی از آنها به اندازه یک توپ گلف اند! یک قانون کلی در این خصوص وجود دارد، هرچه سنگها بزرگتر باشند علائمی که ظهور می‌کند قابل توجه تر است.

این علائم می تواند شامل یک یا چند مورد از موارد زیر باشد.

. درد شدید در پهلو ها

. دردهای نامشخص یا معده دردی که تسکین نمی یابد.

. وجود خون در ادرار

. حالت تهوع یا استفراغ

. تب و لرز

. ادرار بد بو یا تیره

هنگامی که سنگ باعث التهاب یا انسداد شود به کلیه آسیب می‌رساند که فورا باعث درد شدید می‌شود. در اکثر موارد سنگ های کلیه بدون آسیب رساندن به بدن دفع می‌شوند اما معمولا با درد زیادی همراه اند. تجویز مسکن تنها درمان ضروری برای سنگهای کوچک است در خصوص سنگ هایی که علائم آنها پایدار است و با عوارض دیگری همراه اند سایر روشهای درمانی ضرورت می یابند. در موارد حاد، انجام عمل جراحی ضروری است.

تشخیص


تشخیص سنگ کلیه با بررسی پیشینه پزشکی، بررسی وضعیت جسمانی و عکسبرداری آغاز می‌شود. پزشکان با انجام این مراحل می‌خواهند در خصوص اندازه و شکل سنگ ها اطلاعات لازم را بدست بیاورند. بدین منظور از سی تی اسکن با دقت بالا برای بررسی کلیه تا مثانه استفاده می‌شود یا آنکه از اشعه ایکس برای تعیین اندازه سنگ و محل قرارگیری آن استفاده می‌گردد. جراحان از اشعه ایکس برای بررسی سنگ استفاده می‌کنند. پزشک می تواند قبل و بعد از درمان از اشعه ایکس برای بررسی سنگ استفاده کند اما معمولا از سی تی اسکن برا تشخیص استفاده می‌شود. پزشکان در برخی افراد عسکبرداری از مجرای ادرار را توصیه می‌کنند تا وضعیت بیمار به طور دقیق ارزیابی گردد.

درمان


اکثر سنگهایی که باعث درد کلیه می‌شوند کوچک اند و ظرف مدت یک یا چند روز از طریق ادرار از بدن خارج می‌شوند. برای مناسب بودن جریان ادرار باید روزانه مقادیر زیادی آب بنوشید. برای تسکین درد ناشی از دفع سنگ معمولا به مسکن های قوی نیاز است و انجام اقدامات درمانی دیگری ضرورت ندارد. برخی از سنگها به کلیه یا یکی از لوله های تخلیه ادرار می‌چسبند و باعث مشکلات و علائم جدی می‌شوند. در این موارد درد معمولا بسیار شدید است و باید بیمار را به بیمارستان انتقال داد. اقدامات درمانی متعددی وجود دارد که در بخش زیر به آنها اشاره می‌کنیم:

سنگ شکنی برون اندامی با موج شوک (ESWL)

در این روش از موجهای پر انرژی شوک استفاده  می‌شود که از دستگاهی در خارج از بدن ساطع می‌شوند و با تمرکز بر سنگ ها آنها را خرد می‌کنند. هنگام تخلیه ادرار، سنگ های خرد شده از بدن دفع می‌شوند.

خارج کردن سنگ های کلیه بدون جراحی و برش (PCNL)

از این روش برای درمان سنگهای استفاده می‌شود که به روش سنگ شکنی برون اندامی با موج شوک جواب نمی‌دهند. یک وسیله تلسکوپ مانند (نفروسکوپ) از طریق پوست وارد کلیه می‌شود؛ سنگ به تکه های کوچک شکسته می‌شود و از طریق نفروسکوپ از بدن خارج می‌شود. در این روش درمانی از بیهوشی عمومی استفاده می‌گردد.

مشاهده مستقیم سیستم ادراری فوقانی(یوروتروسکوپ )

مشاهده مستقیم سیستم ادرای فوقانی یک روش درمانی دیگر است که مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این روش یک تلسکوپ کوچک از طریق مجرای پیشاب و مثانه وارد حالب می‌شود. پس از مشاهده سنگ از لیزر برای شکستن آن استفاده می‌شود. این روش برای اکثر سنگها مناسب است.

عمل جراحی

فقط در تعداد اندکی از مواردی که روش های مذکور کارایی ندارد از عمل جراحی برای خارج کردن سنگ های کلیه استفاده می‌شود. اگر سنگ کلیه بسیار بزرگ باشد و دفع آن میسر نباشد، پزشک از طریق عمل جراحی اقدام به خارج کردن آن می‌کند. گزینه دیگری که برای سنگ های ساخته شده از اسید اوریک وجود دارد حل کردن آن است(یک سنگ از 20 سنگ). در این حالت باید مقدار زیادی مایعات نوشید و با مصرف دارو، ادرار را قلیایی کرد.

آیا کودکان نیز دچار سنگ کلیه می‌شوند ؟


سنگ کلیه در کودکان 5 ساله نیز شایع است. در حقیقت این مسئله آنقدر رایج است که برخی از بیمارستان ها کلینیک های ویژه ای برای کودکان برپا کرده اند. کودکان باید از چیپس سیب زمینی و سیب زمینی سرخ کرده کمتری استفاده کنند. ساندویچ گوشت، سوپ های کنسروی، غذاهای بسته بندی شده، و حتی برخی نوشیدنی ها در زمره غذاهای شور قرار دارند. اگر نوشابه های گازدار و نوشیدنی های شیرین شده حاوی مقادیر زیادی شربت گلوکز باشند خطر تشکیل سنگ کلیه را افزایش می‌یابد.

پس از دفع سنگ باید چه اقداماتی را انجام داد؟


مراجعه منظم به پزشک برای حصول اطمینان از کنترل شدن سنگهای کله و عدم تشکیل مجدد آنها حائز اهمیت است. ممکن است پزشک انجام آزمایش خون و ادرار یا عکسبرداری با اشعه ایکس را تجویز کند.

پیشگیری


مهمترین اقدام برای جلوگیری از تشکیل سنگهای کلیه مصرف روزانه 8 لیوان آب است. ممکن است پزشک بر اساس نوع سنگ کلیه، مصرف برخی غذاها که ریسک تشکیل سنگ را افزایش می‌دهند  ممنوع کند. ممکن است پزشک به بیمار پیشنهاد کند برای کاهش عوامل خطر در رژیم غذایی به متخصص تغذیه مراجعه کند. درگذشته به بیماران توصیه می شد برای جلوگیری از تشکیل سنگ کلیه از مصرف محصولات لبنی خودداری کنند. تحقیقات انجام شده نشان می‌دهد که مصرف مقادیر کمی از غذاهای حاوی کلسیم به همراه غذا(حداقل دو نوبت در روز) می‌تواند روند تشکیل سنگ های کلیه را کاهش دهد.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*
Website