همراه با چربی‌ها و قندها، پروتئین‌ها مصالح اصلی برای ساخت بدن به شمار می‌روند. میزان مناسب پروتئین در رژیم غذایی به‌منظور رشد و ترمیم بدن اهمیت زیادی دارد. پروتئین در خون وجود دارد ولی کلیه‌های سالم باید تنها مقادیر بسیار ناچیز (ردپا) پروتئین را وارد ادرار کنند چراکه اکثر مولکول‌های پروتئین برای رد شدن از فیلترهای کلیه (گلومرول) بسیار درشت هستند. دفع پروتئین از طریق ادرار طبیعی نیست. زمانی که این اتفاق می افتد، به آن “پروتئینوری” می گویند. ممکن است انواع مختلفی از پروتئین‌ها در ادرار یافت شوند ولی شایع‌ترین پروتئین مرتبط با بیماری‌های کلیوی آلبومین می‌باشد. وجود پروتئین در ادرار معمولاً مشخص نیست ولی تشخیص آن بسیار آسان بوده و از طریق یک تست ساده و یا در برخی از موارد از طریق آزمایشات بالینی انجام‌پذیر است. وجود پروتئین در ادرار می‌تواند نشان دهد که همه چیز در مورد کلیه‌ها به‌درستی کار نمی‌کند. بسته به علت پروتئینوری، روش‌های درمانی برای کنترل آن وجود دارند.

اگر کلیه‌های شما آسیب دیده‌اند ممکن است پروتئین از آن‌ها به داخل ادرار “نشت” کند. وجود پروتئین در ادرار ممکن است در برخی از موارد نشان دهنده‌ی بیماری‌های کلیوی و یا دیگر بیماری‌ها باشد. متخصص ارولوژی پس از بررسی نتیجه‌ی آزمایش ادرار شما می‌توانند بسته به علت بروز پروتئینوری، بهترین روش درمانی را به شما پیشنهاد دهند. برای گرفتن اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت می‌توانید با متخصص ارولوژی تماس بگیرید.

پروتئین چیست و چگونه وارد ادرار می‌شود؟


پروتئین عملکردهای مختلفی در بدن دارد. برای مثال می‌توان به آنتی‌بادی اشاره کرد که یک پروتئین در بدن بوده و کاربرد آن مبارزه علیه عفونت در بدن و همچنین، مدیریت فرایند لخته شدن خون می‌باشد. بنابراین پروتئین بخش مهمی از پلاسما (بخش مایع خون) بوده و بدن نباید آن را از دست بدهد.

اگر کلیه‌ها سالم باشند، بدن به هنگام دفع مواد زائد خود پروتئین را داخل جریان خون نگه می‌دارد. دلیل این امر این است که پروتئین درون خون برای گذشتن از سوراخ‌های ریز فیلترهای کلیه بیش‌ازحد بزرگ است. بااین‌حال ممکن است این فیلتر در بیماری‌های کلیوی آسیب دیده و پروتئین‌ها وارد خون شوند. فیلتر داخل کلیه‌ها گلومرول نام دارد و بسیاری از بیماری‌های کلیوی که باعث سندرم نفروتیک می‌شوند، گلومرولونفریت نام دارند.

علل پروتئینوری


علل احتمالی پروتئینوری عبارت‌اند از:

  • بیماری‌های گلومرول (واحدهای فیلتراسیون کلیه)، برای مثال گلومرولونفریت یا دیابت.
  • عفونت ادرار می‌تواند باعث پروتئینوری شود البته این بیماری علائم دیگری نیز دارد؛ (رجوع کنید به عفونت مثانه، مجاری ادراری)
  • پروتئینوری ممکن است نشانه‌ای از دیگر عارضه‌ها و بیماری‌ها نیز باشد. برای مثال: نارسایی احتقانی قلبی که اولین نشانه‌ی اکلامپسی بارداری است.
  • در برخی از موارد، مثبت اعلام شدن آزمایش وجود پروتئین در ادرار غیرطبیعی نیست. برای مثال نمونه ادرار غلیظ که در ابتدای صبح گرفته شده و یا نمونه‌ای که از فرد دچار کم‌آبی گرفته شده است. آزمایشات بالینی می‌توانند این مشکل را رفع کنند (با کمک نسبت پروتئین به کراتینین یا آلبومین به کراتینین).
  • ممکن است پس از ورزش سنگین و یا تب شدید به طور موقتی دچار پروتئینوری شوید.
  • در برخی از مواقع و تقریباً همیشه در کودکان، ممکن است نتوان به هنگام صبح پروتئینوری را تشخیص داد و باید این کار را در اوقات پایانی روز انجام داد. به این عارضه، پروتئینوری ارتواستاتیک گفته می‌شود که مضر نیست.

علائم


پروتئینوری معمولاً علامتی ایجاد نمی‌کند. اگر دفع پروتئین شدید باشد ممکن است ادرار پر از کف (تغییر رنگ ادرار) بوده و علائم دیگری نیز مثل خیز در بدن ایجاد شوند که در آن مقادیر زیادی آب در بافت‌های بدن جمع می‌شود.

پروتئینوری طولانی‌مدت


پروتئینوری طولانی‌مدت به این معنی است که کلیه‌ی شما مشکلی دارد. برخی از علائم می‌توانند نشان دهنده‌ی وجود مشکلات جدی کلیوی باشند:

  • مقادیر زیاد پروتئین در ادرار
  • مثبت اعلام شدن نتیجه‌ی آزمایش وجود خون در ادرار
  • نتایج غیرطبیعی آزمایشات کلیه (کراتینین یا eGFR)
  • فشار خون بالا
  • پایین بودن سن

پروتئینوری شدید (بیش از 2 تا 3 گرم در روز) و یا نسبت پروتئین به کراتینین (PCR) بیش از 200 الی 300 نیازمند معاینه برای تشخیص علت ایجاد مشکل می‌باشد مگر اینکه علت آن در حال حاضر معلوم باشد.

اگر هیچ یک از علائم خطر ذکر شده وجود نداشته باشند، معمولاً بهتر است که آزمایشات کلیه، آزمایش خون و فشار خون را تحت نظر داشته باشید تا عارضه‌ی جدیدی بروز پیدا نکند. خطر ایجاد بیماری‌های شدید کلیوی زیاد نیست مگر اینکه سن شما پایین بوده و یا مشکلات دیگری هم داشته باشید. پزشک عمومی معمولاً می‌تواند این آزمایشات را انجام دهد.

بیمارانی که خون در ادرار آن‌ها وجود دارد در خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری‌های قلبی قرار دارند. این مشکل اهمیت تحت نظر داشتن موارد زیر را دوچندان می‌کند:

  • فشار خون
  • کلسترول (سطح کلسترول خون در بیماران مبتلا به پروتئینوری بیشتر است)
  • دیگر مواردی که سبب بیماری‌های قلبی می‌شوند مثل سیگار کشیدن و چاقی

تشخیص پروتئینوری


پروتئینوری و میکروآلبومینوری توسط اندازه‌گیری میزان پروتئین دفع شده به ادرار در یک دوره‌ی 24 ساعته تشخیص داده می‌شوند. جمع‌آوری ادرار به مدت 24 ساعت ممکن است کار دشواری باشد بنابراین پزشک از آزمایش ادرار لحظه‌ای استفاده می‌کند که در آن یک نمونه از ادرار تحت بررسی قرار می‌گیرد. کلیه‌های سالم به طور دائم کراتینین را از خون خارج می‌کنند تا سطح آن در خون و در ادرار به حالت تعادل قرار بگیرد. نسبت پروتئین به کراتینین در ادرار می‌تواند اطلاعات خوبی را در مورد میزان دفع پروتئین در 24 ساعت در اختیار پزشک قرار دهد.

می‌توان مقادیر نسبتاً کم آلبومین در ادرار را اندازه گرفت و بدین ترتیب بیمارانی با آسیب‌های زودهنگام گلومرولی را تشخیص داد.

در افرادی که به دیابت مبتلا نیستند، اگر بیش از 1000 میلی‌گرم پروتئین در طول 24 ساعت از طریق ادرار دفع شود احتمالاً آزمایش خون و بعضاً بیوپسی کلیه لازم خواهد بود.

درمان


ازجمله روش‌های درمانی برای این عارضه می‌توان به این موارد اشاره کرد: دارودرمانی، تغییر در رژیم غذایی و سبک زندگی مانند کاهش وزن، ورزش کردن و ترک سیگار.

دارودرمانی

برای درمان پروتئینوری لازم است تا علت ایجاد کننده‌ی آن را درمان کنید.

برای مثال اگر به دیابت یا فشار خون بالا مبتلا هستید، برای درمان پروتئینوری باید فشار خون را با استفاده از محدودکننده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE-I) مانند کاپتوپریل (کاپوتن) کنترل کنید. محدودکننده‌های آنزیم مبدل سبب جلوگیری از تبدیل آنژیوتانسین I به آنژیوتانسین II شده می‌گردند. این ماده می‌تواند عروق خونی را تنگ کند. استفاده از این محدودکننده سبب کاهش فشار خون می‌شود.

هدف، کاهش فشار خون سیستولی به زیر 130 و فشار خون دیاستولی به زیر 80 می‌باشد. پس از اینکه نیتروژن اوره، کراتینین و پتاسیم خون به مدت 7 تا 10 روز تحت نظر گرفته شدند، دوز محدودکننده‌ی مبدل آنژیوتانسین به‌تدریج افزایش می‌یابد تا از بروز عوارض جانبی جلوگیری شود. درجه‌ی پروتئینوری به‌صورت دوره‌ای اندازه‌گیری شده که معمولاً با مصرف هر دوز دارو بهتر می‌شود.

تحت نظر گرفتن قند خون و مصرف نمک رعایت رژیم غذایی و ورزش کردن ضروری است.

عوارض جانبی داروها ممکن است شامل موارد زیر باشد:

سرفه‌ی خشک در 3 تا 5 درصد از افرادی که محدودکننده‌های مبدل آنژیوتانسین مصرف می‌کنند بروز می‌کند. در این موارد، بیمار باید از داروهای جدید کنترل فشار خون به نام مسدودکننده‌های گیرنده‌ی آنژیوتانسین (ARB) استفاده کند که اثری مشابه داروی قبلی داشته ولی سرفه ایجاد نمی‌کند.

مصرف محدودکننده‌های مبدل آنژیوتانسین نباید به‌صورت ناگهانی متوقف شود بلکه باید دوز آن به‌صورت تدریجی و طی مدت‌زمان طولانی کاهش پیدا کند.

مصرف میزان مناسب نمک و پروتئین در رژیم غذایی می‌تواند برای برخی از افراد مبتلا به پروتئینوری مفید باشد. بسیاری از پزشکان به بیمار توصیه می‌کنند تا برای گرفتن یک برنامه‌ی غذایی مناسب، به متخصص تغذیه مراجعه کند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*
*
Website