مثانه پرکار (بیش فعال)علت، علائم و درمان

مثانه‌ی پرکار به حالتی گفته می‌شود که عضلات مثانه زمانی که مثانه هنوز کاملا پر نیست، به طور ناگهانی و بدون کنترل ارادی شما، منقبض می‌شوند. سندرم مثانه پرکار یک مشکل شایع است که موجب انقباضات مکرر و غیر قابل کنترل مثانه می‌شود. این مشکل ناشی از عفونت ادراری  یا بزرگ شدن پروستات نیست . سندرم مثانه پرکار، گاها با نام‌های مثانه تحریک‌پذیر یا بی‌ثباتی دِتِرسور (نام عضله‌ی مثانه) نیز شناخته می‌شود.

 مشکل مثانه‌ی پرکار برای بیماران بسیار آزاردهنده و علی‌الخصوص موجب حس شرمندگی آنان است و بسیاری از این افراد برای گرفتن کمک به پزشک مراجعه نمی‌کنند چرا که فکر می‌کنند هیچ راهی برای رفع این مشکل وجود ندارد. باید بدانید که اغلب افراد مبتلا به مثانه‌ی پرکار با کمک روشهای درمانی موجود، بهبود پیدا می‌کنند و بنابراین بهتر است که مشکل خود را با یک پزشک در میان بگذارید. متخصص ارولوژی بعد از تشخیص علت مشکل، بهترین روش درمانی برای رفع مشکل پرکاری مثانه را تجویز می‌کنند. بعد از برطرف کردن این مشکل دیگر می‌توانید نگرانی‌های خود را کنار بگذارید و از زندگی روزمره و انجام بسیاری فعالیت‌هایی که قبلا انجام نمی‌دادید لذت ببرید.

برای دریافت خدمات مشاوره یا تعیین وقت ملاقات از متخصص می‌توانید با متخصص ارولوژی تماس حاصل فرمائید.

 علل


علت پرکاری مثانه هنوز به طور کامل مشخص نیست. به نظر می‌رسد که عضله‌ی مثانه بیش از حد منقبض می‌شود و این اتفاق نیز به طور غیرارادی می‌افتد. در حالت عادی عضله‌ی مثانه کاملا شل است و انقباضی ندارد و مثانه به تدریج با ادرار پر می‌شود. با پر شدن تدریجی مثانه، به دیواره آن فشار وارد می‌شود و در نتیجه ما احساس اضطرار برای دستشویی رفتن پیدا می‌کنیم. این اتفاق زمانی می‌افتد که تقریبا نیمی از مثانه پر است. اغلب افراد می‌توانند به راحتی این حالت را تحمل کرده و ادرار خود را نگه دارند تا زمانی که به دستشویی دسترسی پیدا کرده و ادرار کنند.

اما در افرادی با مثانه پرکار، به نظر می‌رسد که عضله‌ی مثانه، پیام غلطی به مغز صادر می‌کند و مثانه بیش از آنچه که واقعا هست، برای شخص احساس پر بودن ایجاد می‌کند.  مثانه زمانی که هنوز به اندازه کافی پر نیست، منقبض می‌شود و انقباض آن غیرارادی است. این کار موجب می‌شود که شما به طور ناگهانی احساس اضطرار بسیار شدید برای رفتن به دستشویی پیدا کنید. بنابراین شما کنترل بسیار کمتری بر مثانه خود دارید.

علائم


  • حس اضطرار زیاد: شما به طور ناگهانی حساس اضطرار شدید برای رفتن به دستشویی می‌کنید و نمی‌توانید ادرار خود را نگه دارید.
  • تکرر ادرار: شما بیش‌تر از 7 بار در روز به دستشویی می‌روید. در بسیاری از موارد تعداد دفعات رفتن به دستشویی فرد بسیار بیشتر از 7 بار است.
  • شب‌ادراری: شما بیش از یک بار در شب برای رفتن به دستشویی بیدار می‌شوید.
  • بی‌اختیاری ادرار. (به بی اختیاری ادرار ) ریزش ادرار قبل از این که بتوانید به دستشویی برسید.

درمان


بازآموزی مثانه

هدف از برنامه‌ی بازآموزی مثانه این است که عضله‌ی مثانه به تدریج کشیده شده و شل شود و بنابراین بتواند مقادیر بیشتری از مایع ادرار را در خود نگه دارد. به مرور زمان،انقباضات عضله مثانه باید کمتر شوند و شما کنترل بیشتری بر مثانه خود داشته باشید و بنابراین از وقتی احساس اضطرار می‌کنید، زمان بیشتری می‌توانید ادرار خود را نگه دارید و احتمال ریزش ادرار کم می‌شود.

بهترین کار این است که آموزش مثانه زیر نظر اورولوژیست (متخصص کلیه و مجاری ادرار) انجام شود. شما تا زمانی باید این تکنیک‌ها را انجام دهید که بتوانید در هنگام احساس اضطرار برای دستشویی رفتن، ادرار خود را نگه دارید  و بعد از زمانی، به دستشویی بروید. زمانی که موفق شدید این کار را انجام دهید، باید سعی کنید زمان بین احساس اضطرار تا زمان رفتن به دستشویی را به تدریج افزایش دهید. برای انجام دادن این روش شما باید پشتکار داشته و ثابت‌قدم باشید و پزشک متخصص نیز از شما پشتیبانی کند.  ممکن است متوجه شوید که احساس اضطرار برای رفتن به دستشویی در زمان‌های خاص و قابل پیش‌بینی ایجاد می‌شود (برای مثال در هنگام رسیدن به خانه یا شنیدن صدای آب). اگر بتوانید عوامل تحریک‌کننده را بشناسید  و زمانی که این عوامل شما را تحریک می‌کنند، ادرار خود را نگه دارید، در واقع می‌توانید ارتباط بین این عوامل و تحریک مثانه را از بین ببرید و این موضوع نیز نوع دیگری از بازآموزی مثانه است.

برخی از تغییرات مفیدی که در زندگی خود می‌توانید بدهید نیز شامل مصرف کمتر کافئین و نوشابه‌های گازدار می‌شود. می‌توانید دست‌کم زمانی که مشغول بازآموزی مثانه هستید، این موارد را کنار بگذارید.

ورزش‌های عضلات کف لگن

انجام ورزش‌های منظم برای قوی‌تر کردن عضلات کف لگن. انجام این تمرینات به شما کمک می‌کند زمانی که عضلات مثانه شما به طور غیرمنتظره منقبض می‌شوند، در صورتی که عضلات کف لگن شما قوی باشند، به کنترل ریزش ادرار کمک زیادی می‌کنند. تقویت عضلات کف لگن نیز زمان می‌برد و  با کمک پزشک و با آموزش تمرینات مورد نظر انجام می‌شود.

درمان دارویی برای مثانه پرکار

داروهای مختلفی وجود دارد که جزء دسته داروهای آنتی کولینرژیک و ضداسپاسم هستند  و بر روی عضله مثانه موثر بوده  و میزان بروز و شدت انقباضات عضله مثانه را کاهش می‌دهند. این داروها می‌توانند تا حدی موثر باشند و تاثیرات آن‌ها فوری است. شما می‌توانید در زمانی که تمرینات بازآموزی مثانه را انجام می‌دهید از این داروها استفاده کنید. . بعد از مدتی که دوباره کنترل ادرار خود را به دست آوردید، به تدریج مصرف دارو را کم کرده و سپس متوقف می‌کنید. خشکی دهان و سوء‌هاضمه از عوارض جانبی احتمالی این داروها هستند.

زنان ممکن است دچار کمبود هورمون استروژن واژینال شوند که می‌تواند با تکرر و بی اختیاری ادرار آنها در ارتباط باشد. در این موارد، استفاده از کرم استروژن واژینال در کاهش علائم موثر است.

ممکن است پزشک درمان‌های دیگری مانند تزریق بوتاکس را تجویز کند. این دارو مستقیما در عضله مثانه تزریق می‌شود و موجب شل شدن عضله مثانه می‌شود. تاثیرات دارو ممکن است تا یکسال ماندگاری داشته باشند.  برای انجام این تزریق نیازی به بستری شدن در بیمارستان نیست.

جراحی

اگر درمان‌های بالا مفید نباشند، ممکن است انجام درمان‌های جراحی تجویز شوند. برخی از روش‌های درمان جراحی عبارتند از:

تحریک عصب ساکرال

می‌توان پرکاری مثانه را با تحریک الکتریکی عصب‌ها کنترل کرد. یک دستگاه تولیدکننده‌ی پالس کوچک در زیر پوست باسن کاشته می‌شود تا سیگنال‌های الکتریکی را به عصب‌های کنترل کننده‌ی مثانه بفرستد.

جراحی سیتوپلاستی بزرگ کردن مثانه

در این عمل جراحی، بخش کوچکی از بافت روده برداشته می‌شود و به مثانه اضافه می‌شود تا حجم مثانه افزایش پیدا کند. البته تمامی بیماران بعد از انجام این جراحی نمی‌توانند به طور عادی ادرار کنند. ممکن است برای دفع ادرار لازم باد که سوند کوچکی در مجرای ادراری قرار بگیرد.

مسیر ادراری جایگزین

در این جراحی، لوله‌های حال که مثانه را به کلیه وصل می‌کنند، مستقیما به خارج از بدن هدایت می‌شوند. راه‌های مختلفی برای انجام این جراحی وجود دارد. با انجام این جراحی دیگر ادرار به داخل  مثانه نمی‌ریزد. این عمل تنها برای کسانی انجام می‌شود که انجام تمامی روش‌های درمانی قبلی برای درمان پرکاری مثانه آن‌ها ناموفق بوده است.

مراقبت از خود


رفتن به دستشویی

تا جای ممکن رفتن به دستشویی را برای خودتان راحت کنید. برای مثال اگر  نشستن برای شما سخت است می‌توانید از دستشویی بلندتر استفاده کنید یا یک دسته مخصوص به دیوار نصب کنید تا با کمک آن بنشینید و بلند شوید. قرار دادن یک لگن دستشویی در اتاق خواب نیز می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد.

تاثیرات کافئین

چایی، قهوه، نوشابه‌های کولا و برخی از داروهای مسکن دارای کافئین هستند. کافئین خاصیت مدر (ادرارآور) دارد و موجب می‌شود بیشتر از قبل ادرار کنید. همچنین ممکن است کافئین مستقیما موجب تحریک مثانه شود و علائم اضطرار شدید برای ادرار کردن را بدتر کند.  بهتر است برای مدت یک هفته یا بیشتر کافئین نخورید تا ببینید علائم شما چه تغییری می‌کنند. اگر علائم بهبود پیدا کنند، این موضوع بدین معناست که کافئین بر پرکاری مثانه شما تاثیر گذار است.  شاید نتوانید مصرف کافئین را به صفر برسانید اما با این حال می‌توانید میزان مصرف نوشیدنیهای کافئین دار را بسیار محدود کنید. همچنین دیگر می‌دانید که بعد از خوردن نوشیدنی کافئین دار باید گوش به زنگ باشید و دستشویی در دسترس شما باشد.

مصرف مقادیر کافی مایعات

ممکن است به نظر شما منطقی بیاید که با کم کردن میزان مصرف مایعات، کاری کنید که مثانه شما دیرتر پر شود. اما باید بدانید که این کار موجب تشدید علائم شما می‌شود چرا که ادرار شما غلیظ‌تر می‌شود و در نتیجه عضله‌ی مثانه نیز بیشتر تحریک می‌شود. میزان مصرف آب شما در طول روز باید دو لیتر (در حدود 6 تا 8 لیوان آب) باشد و این مقدار برای افرادی که در آب و هوای گرم زندگی می‌کنند بیشتر است.

 تنها زمانی که نیاز دارید به دستشویی بروید

برخی از بیماران به این حالت عادت می‌کنند که بیشتر از آنچه که نیاز دارند به دستشویی بروند  و ممکن است زمانی به دستشویی بروند که مثانه انها تنها مقدار کمی ادرار دارد و بنابراین آنها تلاش و تمرینی برای کنترل ادرار خود نمی‌کنند. این موضوع حساسی است چرا که برخی از بیماران فکر می‌کنند اگر مثانه انها زیاد پر نشود و خودشان مرتبا به دستشویی بروند و نگذارند مثانه آن‌ها پر شود، علائم پرکاری مثانه برطرف می‌شود. اما مجددا یادآوری می‌کنیم که این کار در بلندمدت موجب شدیدتر شدن علائم پرکاری مثانه می‌شود. اگر شما مکررا به دستشویی بروید، مثانه‌ی شما به نگه داشتن میزان کم ادرار  عادت می‌کند و بنابراین در زمان‌هایی که پر می‌شود، بیش از قبل حساس خواهد بود و منقبض می‌شود. بنابراین در زمانی که احتیاج دارید کمی بیشتر ادرار خود را نگه دارید، ناگهان متوجه می‌شوید که علائم پرکاری مثانه شما شدیدتر از قبل شده‌اند.

واریکوسل بیضه؛ علت، علائم، تشخیص و درمان قطعی با و بدون جراحی

واریکوسل بیماری است که در آن سیاهرگ‌های خروجی از بیضه بزرگ یا گشاد می‌شوند زیرا دریچه‌هایی که جریان خونی که از بیضه به سمت بدن می‌رود را کنترل می‌کنند دچار مشکل می‌شوند. در نتیجه خون در عروق طناب اسپرماتیک، طنابی که از بیضه به سمت بدن می‌رود جمع می‌شود. واریکوسل یک بیماری تقریباً شایع است که یک مرد از هر پنج نفر به آن مبتلا می‌شوند. واریکوسل بیشتر در زمان نوجوانی ایجاد می‌شود اما ممکن است در هر دوره دیگری در زندگی مردان نیز اتفاق بیفتد. به دلیل آناتومی خاص بدن مردان، واریکوسل در سمت چپ شایع‌تر است اما ممکن است در سمت راست یا هر دو طرف و در طناب اسپرماتیک نیز ایجاد شود.

اگر شما به واریکوسل مبتلا شده‌اید و دچار ناباروری هستید بهترین روش درمان معمولاً این است که در قدم اول واریکوسل را درمان کنید. انتظار می‌رود که تا دو سال پس از درمان واریکوسل، اسپرم مردان تا 70 درصد بهبود یافته و احتمال بارداری در زوجین تا 60 درصد افزایش یابد. نرخ موفقیت عمل جراحی برای درمان واریکوسل بسیار بالا است و احتمال بروز دوباره آن پس از عمل کاهش یافته و عوارض جانبی بسیار کمی به دنبال خواهد داشت. متخصص ارولوژی در مورد فرانید و درمان و نتایج مورد انتظار پس از آن با شما گفتگو خواهد کرد. در صورتی که به اطلاعات بیشتری در خصوص روش‌های درمانی واریکوسل نیاز دارید یا قصد دارید برای تشخیص یا دریافت خدمات درمانی نوبت رزرو کنید می‌توانید با متخصص ارولوژی تماس حاصل نمایید.

طبقه‌بندی انواع واریکوسل


  • گرید 1: در این دسته، سیاهرگ‌های از کار افتاده قابل مشاهده نیستند. پزشک در هنگام انجام معاینات فیزیکی و انجام مانور والسالوا می‌تواند ابتلا به این بیماری را تشخیص دهد مانور والسالوا یک تمرین تنفسی است که از آن به عنوان ابزار تشخیصی استفاده می‌شود.
  • گرید 2: واریکوسل در این گرید همچنان غیر قابل مشاهده است اما پزشک می‌تواند حتی بدون انجام مانور والسالوا نیز آن را تشخیص دهد.
  • گرید 3:  واریکوسل در این گرید به راحتی از طریق اسکروتوم قابل تشخیص است و نیازی به انجام معاینات فیزیکی برای تشخیص این بیماری وجود ندارد.

علل


ما دوباره به بحث در مورد قدرت جاذبه بازمی‌گردیم. سیاهرگ‌ها دارای دریچه‌هایی هستند که جریان خون را به سمت قلب هدایت می‌کنند و از بازگشت آن به سمت پایین ممانعت می‌کنند. این نوع اتفاقات زمانی که شما ایستاده‌اید بروز می‌کند. اگر این دریچه‌ها نشت کنند، جریان خون در سیاهرگ خروجی از واریکوسل معلق می‌ماند. اتفاقات مشابهی در عروق واریسی پا نیز می‌افتد. هنوز کسی به علت از کار افتادن این دریچه‌ها پی نبرده است. در مردان مسن‌تر، انسداد سیاهرگ‌های بزرگ‌تر در قسمت میانی بدن ممکن است باعث ابتلا به واریکوسل در اسکروتوم شود. این اتفاق بیشتر در مردان بالای 40 سال می‌افتد که می‌تواند نشانه وجود یا رشد تومور در کلیه‌ها باشد.

علائم واریکوسل بیضه


در بیشتر مردان مبتلا به واریکوسل علامتی دیده نمی‌شود. برخی مردان ناراحتی‌های مبهمی در بیضه آسیب‌دیده خود احساس می‌کنند به خصوص در هنگام ورزش کردن، ایستادن‌های طولانی مدت یا در پایان روز. این ناراحتی‌ها معمولاً زمانی که فرد دراز می‌کشد بهتر می‌شود. بیضه در سمت مبتلا به واریکوسل ممکن است کوچک‌تر از حد نرمال خود باشد. اگر واریکوسل در دوران کودکی درمان شود، بیضه رشد کرده و به سایز طبیعی خود می‌رسد. زمانی که واریکوسل در بزرگسالی درمان شود، سایز بیضه تغییر نکرده و بزرگ نمی‌شود.

ابتلا به واریکوسل چه مشکلاتی ایجاد می‌کند؟


مشکل اصلی ناشی از ابتلا به واریکوسل، درد و ناباروری و ناتوانی در فرزندآوری مردان مبتلا است. این اصلی‌ترین دلیلی است که مردان تمایل به درمان بیماری خود دارند. همه دردهای ناحیه تناسلی مربوط به واریکوسل نیست. اگر شما دچار درد هستید لطفاً در مورد علائم خود به پزشک مشورت کنید.

تشخیص


پزشک با انجام معاینات فیزیکی و لمس یا احساس طناب اسپرماتیک می‌تواند ابتلا به واریکوسل را تشخیص دهد. واریکوسل به شکل یک احساس مانند وجود کرم یا حشره در کیسه اسکروتال توصیف می‌شود. همان طور که توضیح داده شد، بیضه مبتلا به واریکوسل ممکن است کوچک‌تر از بیضه دیگر باشد. در برخی موارد، پزشک از سونوگرافی برای تأیید تشخیص کمک می‌گیرد. اولتراسوند یا سونوگرافی یا اولتراسونوگرافی فرایندی است که امواج صوتی با فرکانس بالا را از بافت‌های بدن عبور می‌دهد. اکوها ضبط شده و به شکل فیلم یا عکس از داخل بدن تبدیل می‌شوند. انجام آزمایش اسپرم و آزمایش خون نیز ممکن است برای برخی مردان مبتلا به واریکوسل که نگران توانایی باروری خود هستند تجویز شود.

چه موقع درمان واریکوسل ضروری است؟


اگر شما در یک سمت یا دو سمت خود به واریکوسل مبتلا شده‌اید، ممکن است پزشک درمان آن را در شرایط خیلی خاص توصیه کند که این شرایط به شرح زیر است:

  • زمانی که شما و شریک جنسی شما نابارور هستید (بارداری نشدن پس از یک سال مقاربت جنسی مکرر و محافظت نشده)، نتایج آزمایش اسپرم شما غیر عادی است و واریکوسل در هنگام انجام معاینات فیزیکی تشخیص داده می‌شود.
  • زمانی که واریکوسل باعث درد و ناراحتی شما شده است
  • زمانی که اختلاف قابل‌ توجهی بین سایز و اندازه بیضه‌های شما وجود دارد.

درمان واریکوسل بیضه


تصمیم در مورد درمان واریکوسل به وجود علائم و تلاش و تمایل شما برای بچه‌دار شدن بستگی دارد. مردانی که علامتی در آنها مشاهده نمی‌شود معمولاً نیازی به انجام اقدامات درمانی ندارند. مردانی که علائم خفیف یا علائم گاه‌به‌گاه دارند با انجام اقدامات زیر می‌توانند ناراحتی‌های خود را کنترل کنند:

  • پوشیدن بیضه‌بند در هنگام ورزش کردن یا ایستادن‌های طولانی مدت
  • اجتناب از انجام فعالیت‌هایی که باعث ناراحتی می‌شوند.
  • استفاده از یخ روی اسکروتوم یا ناحیه تناسلی
  • مصرف داروهای مسکن بدون نیاز به نسخه پزشک مانند ایبوپروفن یا استامینوفن

عمل جراحی و امبولیزاسیون

اگر انجام اقدامات درمانی غیرتهاجمی در رفع علائم واریکوسل مؤثر واقع نشد یا اگر فرد نگران توانایی باروری خود است می‌توان واریکوسل را با انجام عمل جراحی که به امبولیزاسیون معروف است درمان کرد. هدف از درمان متوقف کردن عبور جریان خون از سیاهرگ‌های بزرگ شده است. در هنگام انجام امبولیزاسیون، سیاهرگ‌های واریکوسل از داخل به وسیله ایجاد یک لخته در سیاهرگ مسدود می‌شوند. در هنگام انجام عمل جراحی، سیاهرگ‌های واریکوسل عمداً با استفاده از یک گیره یا گره زدن قسمت خارجی سیاهرگ مسدود می‌شوند. هر دو نوع عمل سرپایی انجام می‌شوند بدان معنا که شما در همان روزی که عمل جراحی یا عمل امبولیزاسیون را انجام داده‌اید می‌توانید به منزل مراجعه کنید.

دوره بهبودی پس از انجام عمل جراحی


پس از انجام عمل جراحی باید یک نفر شما را به منزل رسانده و یک شب نزد شما بماند. شما باید بیشتر زمان را در روز عمل و یک روز پس از آن دراز کشیده یا به پشت تکیه دهد. شما باید به آرامی در اطراف منزل پیاده‌روی کرده تا عضلات ساق پای شما تقویت شده و بتوانید حمام رفته و غذا میل کنید. زمانی که شما به پشت تکیه داده‌اید یا دراز کشیده‌اید، هر ساعت عضلات ساق پای خود را تمرین دهید. راه رفتن و تمرین دادن عضلات ساق پا به پیشگیری از شکل‌گیری لخته خون در سیاهرگ‌های پا کمک می‌کند. برخی ناراحتی‌ها و دردها پس از انجام عمل جراحی عادی است. به هر حال بیشتر افراد، درد خفیف تا متوسطی را تجربه می‌کنند (معمولاً در رتبه‌بندی بین 0 تا 10 بیماران درد را در حد 5 یا کمتر گزارش کرده‌اند). شما می‌توانید با انجام بسیاری از کارها درد پس از انجام عمل جراحی را مدیریت کرده و دروان بهبودی را راحت‌تر بگذرانید.

  • در مورد مصرف مسکن‌ها و داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی بدون نیاز به نسخه پزشک مانند ایبوپروفن با پزشک مشورت کنید. برخی داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی تجویزی هستند که می‌توانند مؤثرتر واقع شوند.
  • به مدت 20 دقیقه در هر ساعت از یخ روی اسکروتوم و ناحیه شکافته شده برای عمل در زمان‌هایی که بیدار هستید استفاده کنید. استفاده از بسته‌های یخ تا چند ساعت پس از انجام عمل جراحی مؤثرتر است.

نتایج حاصل از انجام عمل جراحی


  • انجام عمل جراحی برای واریکوسل دردناک: بیشتر بیماران مبتلا به واریکوسل درد دارند که پس از انجام عمل جراحی درد آنها کاهش یافته یا حتی برطرف می‌شود.
  • انجام عمل جراحی برای باروری: تحقیقات متعدد انجام‌ شده نشان می‌دهد که پس از انجام عمل جراحی، تعداد و توانایی حرکتی اسپرم‌ها بهبود می‌یابد. برخی تحقیقات نشان می‌دهد که احتمال بارداری در زوج‌هایی که واریکوسل را درمان کرده‌اند 30 تا 50 درصد بیش از افرادی است که این بیماری را درمان نکرده‌اند.

عوارض جانبی


برخی از عوارض جانبی احتمالی ناشی از انجام عمل‌های جراحی سرپایی عبارتند از:

  • عفونت در ناحیه جراحی‌شده. ابتلا به این عارضه در کم‌تر از 1 درصد از بیماران گزارش شده است.
  • جمع شدن بیضه در سمتی که عمل جراحی دران سمت انجام‌ شده است. ابتلا به این عارضه در کم‌تر از 1 درصد از بیماران گزارش شده است.
  • جمع شدن مستمر مایع در اطراف بیضه که به عنوان هیدروسل نیز شناخته می‌شود. ابتلا به این عارضه در کم‌تر از 1 درصد از بیماران گزارش شده است.

سنگ کلیه:علت،علائم، درمان (دفع) و عوارض

سنگ کلیه یک جسم سخت و سفت است که از مواد شیمیایی موجود در ادرار تشکیل می‌شود. مواد زائد زیادی به صورت نامحلول در ادرار وجود دارد. هنگامی که مواد زائد زیادی در مقدار کمی مایع وجود داشته باشد کریستال ها شروع به شکل گیری می‌کنند. این کریستال ها مواد دیگر را نیز جذب می‌کنند و به آنها متصل می‌شوند و یک جسم جامد را تشکیل می‌دهند که به مرور بزرگتر می‌شود مگر آنکه از طریق ادرار از بدن خارج شود. معمولا شیمیدان برتر بدن که کلیه نام دارد این مواد را از طریق ادرار دفع می‌کند. نوشیدن مقادیر زیادی آب این مواد را از بدن خارج می‌کند و از تشکیل سنگ جلوگیری می‌کند. پس از آنکه سنگ تشکیل شد ممکن است در کلیه باقی بماند یا از طریق مجرای ادرار وارد حالب می‌شود.

گاهی سنگهای کوچک بدون ایجاد درد زیاد از طریق ادرار از بدن خارج می‌شوند، اما سنگ هایی که حرکت نمی‌کنند ممکن است باعث برگشت ادرار به کلیه، حالب، مثانه، یا مجرای پیشاب شوند.متخصص ارولوژی در خصوص نحوه درمان سنگ تصمیم می گیرد. از طریق آزمایش خون و ادرار، سلامت کلیه ها مشخص می‌شود سپس، سلامت عمومی بدن، اندازه و محل قرارگرفتن سنگ بررسی می‌گردد. برای دریافت خدمات مشاوره یا رزرو نوبت از متخصصین در خصوص درمان و رفع سنگ کلیه می توانید با متخصص ارولوژی تماس حاصل فرمائید.

انواع سنگ کلیه


چهار نوع سنگ اصلی وجود دارد:

  • کلسیم اکسالات: متداول ترین سنگ کلیه است که در پی ترکیب شدن کلسیم با اکسالات در ادرار تشکیل می‌شود. مصرف ناکافی کلسیم و آب در کنار سایر عوامل میتواند به شکل گیری این سنگ ها بینجامد.
  • اوریک اسید: نوعی دیگر از سنگ های رایج کلیه است. میزان غلظت ترکیبات شیمیایی طبیعی که تحت عنوان پورین شناخته می‌شوند در غذاهایی مانند گوشت و صدف بسیار بالاست.
    مصرف زیاد پورین باعث تولید مونوسدیم اورات می‌شود که تحت برخی شرایط به تشکیل سنگهای کلیه می‌انجامد .
  • استراویت: این سنگها در دسته سنگهایی قرار دارند که در پی عفونت مجرای فوقانی ادرار تشکیل می‌شوند و رواج کمتری دارند.
  • سیستئین: این سنگها در دسته سنگهای نادراند.

علل


 بییش از 90 درصد افرادی که سنگ کلیه دارند دچار اختلالات شیمیایی در خون یا ادرار اند که زمینه را برای تشکیل سنگها مهیا  می‌کند. افرادی که به اندازه کافی آب یا سایر مایعات را مصرف نمیمصرفن بیشتر دچار سنگ کلیه می‌شوند. مصرف نکردن آب به میزان کافی باعث کاهش ادرار و در نتیجه افزایش غلظت آن می‌شود. هرچه میزان مصرف روزانه آب کمتر باشد احتمال به وجود آمدن سنگ کلیه در افراد بیشتر است.

علائم


بعضی سنگهای کلیه به بزرگی یک دانه شن اند و بعضی دیگر به اندازه یک سنگریزه اند. تعداد اندکی از آنها به اندازه یک توپ گلف اند! یک قانون کلی در این خصوص وجود دارد، هرچه سنگها بزرگتر باشند علائمی که ظهور می‌کند قابل توجه تر است.

این علائم می تواند شامل یک یا چند مورد از موارد زیر باشد.

. درد شدید در پهلو ها

. دردهای نامشخص یا معده دردی که تسکین نمی یابد.

. وجود خون در ادرار

. حالت تهوع یا استفراغ

. تب و لرز

. ادرار بد بو یا تیره

هنگامی که سنگ باعث التهاب یا انسداد شود به کلیه آسیب می‌رساند که فورا باعث درد شدید می‌شود. در اکثر موارد سنگ های کلیه بدون آسیب رساندن به بدن دفع می‌شوند اما معمولا با درد زیادی همراه اند. تجویز مسکن تنها درمان ضروری برای سنگهای کوچک است در خصوص سنگ هایی که علائم آنها پایدار است و با عوارض دیگری همراه اند سایر روشهای درمانی ضرورت می یابند. در موارد حاد، انجام عمل جراحی ضروری است.

تشخیص


تشخیص سنگ کلیه با بررسی پیشینه پزشکی، بررسی وضعیت جسمانی و عکسبرداری آغاز می‌شود. پزشکان با انجام این مراحل می‌خواهند در خصوص اندازه و شکل سنگ ها اطلاعات لازم را بدست بیاورند. بدین منظور از سی تی اسکن با دقت بالا برای بررسی کلیه تا مثانه استفاده می‌شود یا آنکه از اشعه ایکس برای تعیین اندازه سنگ و محل قرارگیری آن استفاده می‌گردد. جراحان از اشعه ایکس برای بررسی سنگ استفاده می‌کنند. پزشک می تواند قبل و بعد از درمان از اشعه ایکس برای بررسی سنگ استفاده کند اما معمولا از سی تی اسکن برا تشخیص استفاده می‌شود. پزشکان در برخی افراد عسکبرداری از مجرای ادرار را توصیه می‌کنند تا وضعیت بیمار به طور دقیق ارزیابی گردد.

درمان


اکثر سنگهایی که باعث درد کلیه می‌شوند کوچک اند و ظرف مدت یک یا چند روز از طریق ادرار از بدن خارج می‌شوند. برای مناسب بودن جریان ادرار باید روزانه مقادیر زیادی آب بنوشید. برای تسکین درد ناشی از دفع سنگ معمولا به مسکن های قوی نیاز است و انجام اقدامات درمانی دیگری ضرورت ندارد. برخی از سنگها به کلیه یا یکی از لوله های تخلیه ادرار می‌چسبند و باعث مشکلات و علائم جدی می‌شوند. در این موارد درد معمولا بسیار شدید است و باید بیمار را به بیمارستان انتقال داد. اقدامات درمانی متعددی وجود دارد که در بخش زیر به آنها اشاره می‌کنیم:

سنگ شکنی برون اندامی با موج شوک (ESWL)

در این روش از موجهای پر انرژی شوک استفاده  می‌شود که از دستگاهی در خارج از بدن ساطع می‌شوند و با تمرکز بر سنگ ها آنها را خرد می‌کنند. هنگام تخلیه ادرار، سنگ های خرد شده از بدن دفع می‌شوند.

خارج کردن سنگ های کلیه بدون جراحی و برش (PCNL)

از این روش برای درمان سنگهای استفاده می‌شود که به روش سنگ شکنی برون اندامی با موج شوک جواب نمی‌دهند. یک وسیله تلسکوپ مانند (نفروسکوپ) از طریق پوست وارد کلیه می‌شود؛ سنگ به تکه های کوچک شکسته می‌شود و از طریق نفروسکوپ از بدن خارج می‌شود. در این روش درمانی از بیهوشی عمومی استفاده می‌گردد.

مشاهده مستقیم سیستم ادراری فوقانی(یوروتروسکوپ )

مشاهده مستقیم سیستم ادرای فوقانی یک روش درمانی دیگر است که مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این روش یک تلسکوپ کوچک از طریق مجرای پیشاب و مثانه وارد حالب می‌شود. پس از مشاهده سنگ از لیزر برای شکستن آن استفاده می‌شود. این روش برای اکثر سنگها مناسب است.

عمل جراحی

فقط در تعداد اندکی از مواردی که روش های مذکور کارایی ندارد از عمل جراحی برای خارج کردن سنگ های کلیه استفاده می‌شود. اگر سنگ کلیه بسیار بزرگ باشد و دفع آن میسر نباشد، پزشک از طریق عمل جراحی اقدام به خارج کردن آن می‌کند. گزینه دیگری که برای سنگ های ساخته شده از اسید اوریک وجود دارد حل کردن آن است(یک سنگ از 20 سنگ). در این حالت باید مقدار زیادی مایعات نوشید و با مصرف دارو، ادرار را قلیایی کرد.

آیا کودکان نیز دچار سنگ کلیه می‌شوند ؟


سنگ کلیه در کودکان 5 ساله نیز شایع است. در حقیقت این مسئله آنقدر رایج است که برخی از بیمارستان ها کلینیک های ویژه ای برای کودکان برپا کرده اند. کودکان باید از چیپس سیب زمینی و سیب زمینی سرخ کرده کمتری استفاده کنند. ساندویچ گوشت، سوپ های کنسروی، غذاهای بسته بندی شده، و حتی برخی نوشیدنی ها در زمره غذاهای شور قرار دارند. اگر نوشابه های گازدار و نوشیدنی های شیرین شده حاوی مقادیر زیادی شربت گلوکز باشند خطر تشکیل سنگ کلیه را افزایش می‌یابد.

پس از دفع سنگ باید چه اقداماتی را انجام داد؟


مراجعه منظم به پزشک برای حصول اطمینان از کنترل شدن سنگهای کله و عدم تشکیل مجدد آنها حائز اهمیت است. ممکن است پزشک انجام آزمایش خون و ادرار یا عکسبرداری با اشعه ایکس را تجویز کند.

پیشگیری


مهمترین اقدام برای جلوگیری از تشکیل سنگهای کلیه مصرف روزانه 8 لیوان آب است. ممکن است پزشک بر اساس نوع سنگ کلیه، مصرف برخی غذاها که ریسک تشکیل سنگ را افزایش می‌دهند  ممنوع کند. ممکن است پزشک به بیمار پیشنهاد کند برای کاهش عوامل خطر در رژیم غذایی به متخصص تغذیه مراجعه کند. درگذشته به بیماران توصیه می شد برای جلوگیری از تشکیل سنگ کلیه از مصرف محصولات لبنی خودداری کنند. تحقیقات انجام شده نشان می‌دهد که مصرف مقادیر کمی از غذاهای حاوی کلسیم به همراه غذا(حداقل دو نوبت در روز) می‌تواند روند تشکیل سنگ های کلیه را کاهش دهد.

 

دفع پروتئین کلیه در ادرار (پروتئینوری): علت و درمان

همراه با چربی‌ها و قندها، پروتئین‌ها مصالح اصلی برای ساخت بدن به شمار می‌روند. میزان مناسب پروتئین در رژیم غذایی به‌منظور رشد و ترمیم بدن اهمیت زیادی دارد. پروتئین در خون وجود دارد ولی کلیه‌های سالم باید تنها مقادیر بسیار ناچیز (ردپا) پروتئین را وارد ادرار کنند چراکه اکثر مولکول‌های پروتئین برای رد شدن از فیلترهای کلیه (گلومرول) بسیار درشت هستند. دفع پروتئین از طریق ادرار طبیعی نیست. زمانی که این اتفاق می افتد، به آن “پروتئینوری” می گویند. ممکن است انواع مختلفی از پروتئین‌ها در ادرار یافت شوند ولی شایع‌ترین پروتئین مرتبط با بیماری‌های کلیوی آلبومین می‌باشد. وجود پروتئین در ادرار معمولاً مشخص نیست ولی تشخیص آن بسیار آسان بوده و از طریق یک تست ساده و یا در برخی از موارد از طریق آزمایشات بالینی انجام‌پذیر است. وجود پروتئین در ادرار می‌تواند نشان دهد که همه چیز در مورد کلیه‌ها به‌درستی کار نمی‌کند. بسته به علت پروتئینوری، روش‌های درمانی برای کنترل آن وجود دارند.

اگر کلیه‌های شما آسیب دیده‌اند ممکن است پروتئین از آن‌ها به داخل ادرار “نشت” کند. وجود پروتئین در ادرار ممکن است در برخی از موارد نشان دهنده‌ی بیماری‌های کلیوی و یا دیگر بیماری‌ها باشد. متخصص ارولوژی پس از بررسی نتیجه‌ی آزمایش ادرار شما می‌توانند بسته به علت بروز پروتئینوری، بهترین روش درمانی را به شما پیشنهاد دهند. برای گرفتن اطلاعات بیشتر و یا رزرو نوبت می‌توانید با متخصص ارولوژی تماس بگیرید.

پروتئین چیست و چگونه وارد ادرار می‌شود؟


پروتئین عملکردهای مختلفی در بدن دارد. برای مثال می‌توان به آنتی‌بادی اشاره کرد که یک پروتئین در بدن بوده و کاربرد آن مبارزه علیه عفونت در بدن و همچنین، مدیریت فرایند لخته شدن خون می‌باشد. بنابراین پروتئین بخش مهمی از پلاسما (بخش مایع خون) بوده و بدن نباید آن را از دست بدهد.

اگر کلیه‌ها سالم باشند، بدن به هنگام دفع مواد زائد خود پروتئین را داخل جریان خون نگه می‌دارد. دلیل این امر این است که پروتئین درون خون برای گذشتن از سوراخ‌های ریز فیلترهای کلیه بیش‌ازحد بزرگ است. بااین‌حال ممکن است این فیلتر در بیماری‌های کلیوی آسیب دیده و پروتئین‌ها وارد خون شوند. فیلتر داخل کلیه‌ها گلومرول نام دارد و بسیاری از بیماری‌های کلیوی که باعث سندرم نفروتیک می‌شوند، گلومرولونفریت نام دارند.

علل پروتئینوری


علل احتمالی پروتئینوری عبارت‌اند از:

  • بیماری‌های گلومرول (واحدهای فیلتراسیون کلیه)، برای مثال گلومرولونفریت یا دیابت.
  • عفونت ادرار می‌تواند باعث پروتئینوری شود البته این بیماری علائم دیگری نیز دارد؛ (رجوع کنید به عفونت مثانه، مجاری ادراری)
  • پروتئینوری ممکن است نشانه‌ای از دیگر عارضه‌ها و بیماری‌ها نیز باشد. برای مثال: نارسایی احتقانی قلبی که اولین نشانه‌ی اکلامپسی بارداری است.
  • در برخی از موارد، مثبت اعلام شدن آزمایش وجود پروتئین در ادرار غیرطبیعی نیست. برای مثال نمونه ادرار غلیظ که در ابتدای صبح گرفته شده و یا نمونه‌ای که از فرد دچار کم‌آبی گرفته شده است. آزمایشات بالینی می‌توانند این مشکل را رفع کنند (با کمک نسبت پروتئین به کراتینین یا آلبومین به کراتینین).
  • ممکن است پس از ورزش سنگین و یا تب شدید به طور موقتی دچار پروتئینوری شوید.
  • در برخی از مواقع و تقریباً همیشه در کودکان، ممکن است نتوان به هنگام صبح پروتئینوری را تشخیص داد و باید این کار را در اوقات پایانی روز انجام داد. به این عارضه، پروتئینوری ارتواستاتیک گفته می‌شود که مضر نیست.

علائم


پروتئینوری معمولاً علامتی ایجاد نمی‌کند. اگر دفع پروتئین شدید باشد ممکن است ادرار پر از کف (تغییر رنگ ادرار) بوده و علائم دیگری نیز مثل خیز در بدن ایجاد شوند که در آن مقادیر زیادی آب در بافت‌های بدن جمع می‌شود.

پروتئینوری طولانی‌مدت


پروتئینوری طولانی‌مدت به این معنی است که کلیه‌ی شما مشکلی دارد. برخی از علائم می‌توانند نشان دهنده‌ی وجود مشکلات جدی کلیوی باشند:

  • مقادیر زیاد پروتئین در ادرار
  • مثبت اعلام شدن نتیجه‌ی آزمایش وجود خون در ادرار
  • نتایج غیرطبیعی آزمایشات کلیه (کراتینین یا eGFR)
  • فشار خون بالا
  • پایین بودن سن

پروتئینوری شدید (بیش از 2 تا 3 گرم در روز) و یا نسبت پروتئین به کراتینین (PCR) بیش از 200 الی 300 نیازمند معاینه برای تشخیص علت ایجاد مشکل می‌باشد مگر اینکه علت آن در حال حاضر معلوم باشد.

اگر هیچ یک از علائم خطر ذکر شده وجود نداشته باشند، معمولاً بهتر است که آزمایشات کلیه، آزمایش خون و فشار خون را تحت نظر داشته باشید تا عارضه‌ی جدیدی بروز پیدا نکند. خطر ایجاد بیماری‌های شدید کلیوی زیاد نیست مگر اینکه سن شما پایین بوده و یا مشکلات دیگری هم داشته باشید. پزشک عمومی معمولاً می‌تواند این آزمایشات را انجام دهد.

بیمارانی که خون در ادرار آن‌ها وجود دارد در خطر بیشتری برای ابتلا به بیماری‌های قلبی قرار دارند. این مشکل اهمیت تحت نظر داشتن موارد زیر را دوچندان می‌کند:

  • فشار خون
  • کلسترول (سطح کلسترول خون در بیماران مبتلا به پروتئینوری بیشتر است)
  • دیگر مواردی که سبب بیماری‌های قلبی می‌شوند مثل سیگار کشیدن و چاقی

تشخیص پروتئینوری


پروتئینوری و میکروآلبومینوری توسط اندازه‌گیری میزان پروتئین دفع شده به ادرار در یک دوره‌ی 24 ساعته تشخیص داده می‌شوند. جمع‌آوری ادرار به مدت 24 ساعت ممکن است کار دشواری باشد بنابراین پزشک از آزمایش ادرار لحظه‌ای استفاده می‌کند که در آن یک نمونه از ادرار تحت بررسی قرار می‌گیرد. کلیه‌های سالم به طور دائم کراتینین را از خون خارج می‌کنند تا سطح آن در خون و در ادرار به حالت تعادل قرار بگیرد. نسبت پروتئین به کراتینین در ادرار می‌تواند اطلاعات خوبی را در مورد میزان دفع پروتئین در 24 ساعت در اختیار پزشک قرار دهد.

می‌توان مقادیر نسبتاً کم آلبومین در ادرار را اندازه گرفت و بدین ترتیب بیمارانی با آسیب‌های زودهنگام گلومرولی را تشخیص داد.

در افرادی که به دیابت مبتلا نیستند، اگر بیش از 1000 میلی‌گرم پروتئین در طول 24 ساعت از طریق ادرار دفع شود احتمالاً آزمایش خون و بعضاً بیوپسی کلیه لازم خواهد بود.

درمان


ازجمله روش‌های درمانی برای این عارضه می‌توان به این موارد اشاره کرد: دارودرمانی، تغییر در رژیم غذایی و سبک زندگی مانند کاهش وزن، ورزش کردن و ترک سیگار.

دارودرمانی

برای درمان پروتئینوری لازم است تا علت ایجاد کننده‌ی آن را درمان کنید.

برای مثال اگر به دیابت یا فشار خون بالا مبتلا هستید، برای درمان پروتئینوری باید فشار خون را با استفاده از محدودکننده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE-I) مانند کاپتوپریل (کاپوتن) کنترل کنید. محدودکننده‌های آنزیم مبدل سبب جلوگیری از تبدیل آنژیوتانسین I به آنژیوتانسین II شده می‌گردند. این ماده می‌تواند عروق خونی را تنگ کند. استفاده از این محدودکننده سبب کاهش فشار خون می‌شود.

هدف، کاهش فشار خون سیستولی به زیر 130 و فشار خون دیاستولی به زیر 80 می‌باشد. پس از اینکه نیتروژن اوره، کراتینین و پتاسیم خون به مدت 7 تا 10 روز تحت نظر گرفته شدند، دوز محدودکننده‌ی مبدل آنژیوتانسین به‌تدریج افزایش می‌یابد تا از بروز عوارض جانبی جلوگیری شود. درجه‌ی پروتئینوری به‌صورت دوره‌ای اندازه‌گیری شده که معمولاً با مصرف هر دوز دارو بهتر می‌شود.

تحت نظر گرفتن قند خون و مصرف نمک رعایت رژیم غذایی و ورزش کردن ضروری است.

عوارض جانبی داروها ممکن است شامل موارد زیر باشد:

سرفه‌ی خشک در 3 تا 5 درصد از افرادی که محدودکننده‌های مبدل آنژیوتانسین مصرف می‌کنند بروز می‌کند. در این موارد، بیمار باید از داروهای جدید کنترل فشار خون به نام مسدودکننده‌های گیرنده‌ی آنژیوتانسین (ARB) استفاده کند که اثری مشابه داروی قبلی داشته ولی سرفه ایجاد نمی‌کند.

مصرف محدودکننده‌های مبدل آنژیوتانسین نباید به‌صورت ناگهانی متوقف شود بلکه باید دوز آن به‌صورت تدریجی و طی مدت‌زمان طولانی کاهش پیدا کند.

مصرف میزان مناسب نمک و پروتئین در رژیم غذایی می‌تواند برای برخی از افراد مبتلا به پروتئینوری مفید باشد. بسیاری از پزشکان به بیمار توصیه می‌کنند تا برای گرفتن یک برنامه‌ی غذایی مناسب، به متخصص تغذیه مراجعه کند.

سلام دنیا!

به وردپرس فارسی خوش آمدید.‌ این نخستین نوشته‌‌ی شماست. می‌توانید ویرایش یا پاکش کنید و پس از آن نوشتن را آغاز کنید!